Bir anlıq da olsa bütün diqqətimizi daxili dünyamıza yönəldək. Daxili dünyamızı xarici dünyamız kimi aydın eşidə bilirikmi? Onun səsi nə qədər yüksək və ya alçaqdır? Bizə hansı mesajı verir? Səsi eşitsək də, ona nə qədər diqqət yetiririk? Ehtiyaclarımızı və istəklərimizi nə dərəcədə bilirik? Bizim üçün nə dərəcədə vacibdir?
Bəzən özümüzə etinasız yanaşırıq və kənarda real münasibətlər qurmağa çalışırıq, amma ən əsası, əsl münasibət insanın öz mahiyyəti ilə qurduğu münasibətdir. Nə qədər özümüzlə barışsaq və nə qədər şəffaf olsaq, sosial həyatımızda bir o qədər sağlam əlaqələr quracağıq.
Psixi sağlamlıq ümumiyyətlə fiziki sağlamlıqla eyni əhəmiyyətə malik sağlamlıq ölçüsü hesab edilməsə də, insanların həyatında mühüm rol oynayır. Psixi sağlamlıq emosional, psixoloji və sosial rifahın bir hissəsidir və ümumi həyat keyfiyyətinə təsir göstərir. Psixi sağlamlıq streslə mübarizə, emosional tarazlıq, münasibətləri qorumaq, iş performansı və fiziki sağlamlıq da daxil olmaqla bir çox aspektlərə təsir edə bilər. Beləliklə, psixi sağlamlıq xidmətinə nə dərəcədə çıxışımız var?
Psixi sağlamlıq xidmətlərinin əlçatanlığı
Psixi sağlamlıq xidmətlərinin əlçatanlığı cəmiyyətin ümumi sağlamlığı üçün son dərəcə vacibdir. Psixi sağlamlıq problemləri hər kəsə təsir edə bilər və bu xidmətlərin asanlıqla əldə edilməsi insanların ehtiyac duyduqları yardımı ala bilməsini təmin edir. Psixi sağlamlıq sahəsi rəqəmsal dövrə sürətlə uyğunlaşsa da, Covid-19 dövründən sonra əksər sahələr rəqəmsallaşdığından, cəmiyyətin böyük bir hissəsi üçün bu xidmətdən faydalanmaq imkanı belə görünmür. Bunun səbəblərindən bəziləri etiketləmə və ayrı-seçkilik, məlumat çatışmazlığı, maliyyə çətinlikləri, nəqliyyat çətinlikləri, imkan problemləri və s.
Psixi sağlamlıq xidməti əsas insan hüququdur:
Psixi sağlamlıq xidməti əsas insan hüququ hesab olunur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsinə əsasən, hər kəsin fiziki və ruhi sağlamlıq hüququ olduğu bildirilir. Psixi sağlamlıq ümumi sağlamlığın tərkib hissəsidir və insanın həyat keyfiyyətinə təsir edən mühüm amildir. Psixi sağlamlıq xidmətləri insanların psixoloji və emosional ehtiyaclarını ödəməyə kömək edir və psixoloji pozğunluqların diaqnozu və müalicəsini əhatə edir. Bundan əlavə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının “Əlilliyi olan Şəxslərin Hüquqları haqqında Konvensiyası” (CRPD) və digər insan hüquqları sənədləri psixi sağlamlıq problemləri olan insanların sosial təcrid, ayrı-seçkilik və pis rəftara məruz qalmamasını təmin edir. Buna görə də psixi sağlamlıq xidmətləri əlçatan, məqbul, ixtisaslı və insan hüquqlarına hörmətlə yanaşan şəkildə təqdim edilməlidir.
Psixi sağlamlıq xidmətləri lüks olmamalıdır:
Psixi sağlamlıq hər bir fərdin əsas hüququ hesab edilməlidir. Hər kəs ehtiyac duyduqda müvafiq psixi sağlamlıq xidmətlərinə çıxış əldə etməlidir. Psixi sağlamlıq xidmətləri dolayı yolla ictimai sağlamlığa töhfə verir, biznes məhsuldarlığına və iqtisadiyyata fayda verir, həmçinin cəmiyyətdə cinayət və sui-istifadə hallarını azaldır. Eyni zamanda, məlumat əldə olunduqca, yardım alanların etiketlənməsini azaldır və azadlıq və insan hüquqlarını qoruyur.
Nəticə etibarilə, psixi sağlamlıq xidmətlərinin lüks olmadığını və əlçatan olmasını təmin etmək həm fərdlərin, həm də cəmiyyətin ümumi sağlamlığı və rifahı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
