Uşaqlarda Reqressiya nədir?

Uşaqlarda reqressiya qısaca yaş reqresiyası kimi müəyyən edilə bilər.

Xüsusilə Covid-19 pandemiyası dövründə pandemiya təkcə gündəlik həyata deyil, həm də emosional vəziyyətə böyük təsir göstərir. Xüsusilə gənc fərdlər və uşaqlar emosional olaraq mənfi təsirlənmişlər. Bu dövrdə valideynlər övladlarının yuxu rejiminin pozulduğunu, nitq bacarıqlarının gerilədiyini, müstəqillik probleminin olduğunu, valideynlərə bağlılıqlarının artdığını müşahidə ediblər. Bir sözlə, uşaqların davranışlarının yaşları nəticəsində irəliləyiş deyil, geriləmə müşahidə oluna bilər.

Yuxarıda təsvir edilən müşahidələr və vəziyyətləri uşaqlarda reqressiya nümunəsi adlandırmaq olar.

Uşaqlarda geriləmənin səbəbləri nələrdir?

Yaşlarından kənar davranışlar göstərən uşaqlar qısaca uşaqlarda reqressiya olaraq təyin olunur. Bu psixoloji vəziyyət ən çox 2-6 yaş arası uşaqlarda müşahidə olunur. Yenidən körpə kimi davranış nümayiş etdirən uşaqlar ən çox görülən reqressiya əlaməti olaraq təyin edilə bilər. Bəs niyə reqressiya baş verir?

Freydin psixologiyasına görə, reqressiya insanın stress və narahatlıq altında erkən psixoseksual dövrə qayıtmasının əksi kimi görünür.

Yetkinlər kimi uşaqlar da həddindən artıq stress və narahatlıqla mübarizə aparmaq üçün bəzi üsullardan istifadə edirlər.

Bu üsullar arasında ən çox yayılmışlar:

introversiya,
İnkar və proyeksiya
Xüsusilə uşaqlarda narahatlıq və stresslə mübarizə üsulu olaraq bəzən yaş reqressiyasına üstünlük verilir.

Xüsusilə 3-6 yaş arası uşaqlarda narahatlığın öhdəsindən gəlmək üçün reqressiya daha çox yayılmış üsuldur.

Geriləmə hallarında valideynlər, ümumiyyətlə, əvvəlcə narahat olurlar, uşağın inkişafında problem olduğunu düşünürlər. Ancaq qeyd etməliyik ki, bu, qorxulacaq və ya “fəlakət” sayılacaq bir vəziyyət deyil. Uşaqlarda geriləmə, əlbəttə ki, ciddi qəbul edilməli bir vəziyyətdir. Ancaq uşaqlar tərəfindən verilən siqnal alındıqda problem aradan qaldırıla və lazımi müalicə tətbiq oluna bilər.

Uşaqlarda ən çox görülən reqressiya davranışları hansılardır?

Uşaqlarda geriləmə və ya yaş geriləməsi yalnız bir simptomla və ya bir neçə əlamətlə baş verə bilər.

Uşaqlarda ən çox rast gəlinən reqressiya davranışlarını aşağıdakı kimi sıralamaq olar:

• Yataq islatma 
• Yastıqların və ya yorğanların kənarlarını dişləmək və ya əmmək,
• Dik otura bilməmək, divanda qalxa bilməmək,
• Körpə kimi danışıq,
• Barmaq əmmə,
• Kəkələmə,
• Yeməyi tökmədən yeyə bilməmək,
• Çəngəl və ya qaşıq tuta bilməmək,
• Hər zaman valideynlərinizin qucağında olmaq istəmək.

Məsələn, uşaq anadan və ya atadan ona yemək verməsini xahiş edə bilər. Yaxud yemək əvəzinə “mama” deməyə başlaya bilər. O, yenidən əmzik istifadə etmək və stəkan əvəzinə butulkadan su və ya süd içmək istəyə bilər. Uşaqlar müəyyən günlərdə və ya günün müəyyən saatlarında bu reqressiya davranışlarını daha sıx şəkildə nümayiş etdirə bilərlər. Belə vəziyyətlərdə ailələrin edə biləcəyi ən vacib işlərdən biri də bu vəziyyətlərdə uşağın stressini və ya narahatlığını nəyin tətiklədiyini müşahidə etməkdir.

Uşaqların bu davranışları valideynlərə göndərilən mesaj kimi qəbul edilməlidir. Buna görə də, reqressiya davranışları müşahidə olunarsa, valideynlər stress və ya narahatlığı diqqətlə aşkar etməlidirlər.